نشست رواج طنز سخیف در خبرگزاری سینمای ایران:
کمدی های سخیف محصول بحران اقتصادی هستند
نشست تحلیلی رواج طنز سخیف در خبرگزاری سینمای ایران با حضور همایون اسعدیان کارگردان، فریدون حسن پور فیلمنامه نویس و کارگردان و اسماعیل میهن دوست، منتقد و فیلمساز در محل خبرگزاری سینمای ایران برگزار شد.
به گزارش خبرنگار خبرگزاری سینمای ایران، در ابتدای این نشست فریدون حسن پور با اشاره به این نکته که سینما از زیرمجموعه های حوزه علوم اجتماعی به شمار می رود افزود: شرایط موجود در هر جامعه در دوره های زمانی مختلف، سبب ظهور سبک های متفاوت شده است. چنانکه تعداد قابل توجهی از آثار ماندگار سینمای جهان از سبک های شناخته شده ای چون نئورئالیسم پیروی کرده و در تاریخ سینما ثبت شده اند چون این سبک ها تعاریف مشخص و مدونی دارند که بخشی از فیلمسازان کشورهای مختلف در دهه های گوناگون در این چارچوب های تعریف شده به ساخت اثر پرداخته اند.وی تصریح کرد: اما در کشور ما شرایط، مولد سبک نیست بلکه باعث بوجود آمدن فیلم خوب و فیلم بد می شود و اصطلاحی چون سینمای ابتذال نیز مقهور همین شرایط است.
این کارگردان ادامه داد: من جزو اولین کسانی هستم که یکی از آثارم معناگرا لقب گرفت در حالیکه هنوز بعد از گذشت چند سال تعریف روشنی از این ژانر البته اگر بتوان به آن گونه سینمایی اطلاق کرد وجود ندارد . در نتیجه واژه سخیف باید ابتدا در این سینما مورد بررسی کارشناسانه قرار گیرد.
همایون اسعدیان که این روزها فیلم "طلا ومس" را از وی بر روی پرده سینماها می بینیم در ادامه این بحث افزود: واژه مبتذل به معنای پیش پا افتاده بودن است و این ابتذال هم در سینمای قبل از انقلاب به کرات وجود داشته و هم در سینمای بعد از انقلاب شاهد نمونه هایی از آن هستیم. اما این را هم باید در نظر بگیریم که المان ها تعیین کننده مفاهیم نیستند. بطور مثال در سینمای ما برهنگی جزئی از ابتذال است اما در سینمای جهان و در بسیاری از فیلم های شاخص و ماندگار برهنگی هم وجود دارد ما متاسفانه از مقطعی برای مدلی از فیلمسازی که مورد علاقه خودمان است اسم تعیین کردیم همانند سینمای ملی در حالیکه برای این سینما نیز تعریف درستی نداریم.
اسماعیل میهن دوست نیز درباره رواج ابتذال در سینمای ایران گفت: متاسفانه مدتی است در تعریف ابتذال دچار مشکل شده ایم. معتقدم واژه ابتذال تنها به سینمای کمدی اطلاق می شود و گاهی شاهد تولید فیلم های ظاهراً ارزشی اما مبتذل هستیم. در شرایط کنونی نمی توانیم کلمه سخیف و بی ارزش را تنها به برخی فیلم ها نسبت دهیم و یا از واژه فیلم فارسی برای تعریف این گونه آثار استفاده کنیم. اگر تولیدات سخیف را آثاری تعریف کنیم که به شعور مخاطب توهین می کنند می توانیم به نمونه هایی از این آثار در ژانرهای گوناگون از جمله معناگرا، کمدی، جنگی، و... نیز اشاره کنیم.جریانات سینمایی نیازمند تاریخ نگاری است
همچنین حسن پور؛ کارگردان "وقتی همه خواب بودند" اظهار داشت: در یک بازنگری کلی از آغاز انقلاب تا کنون جریان ویژه ای از سینما بوجود آمده که محصول نوع خاصی از نگاه بوده و هست و این نگاه نیازمند یک تاریخ نگاری است.
وی تصریح کرد: من زمانیکه "وقتی همه خواب بودند" را می ساختم برخی از اشخاص حقیقی و حقوقی مخالف ساخت این فیلم بودن و تاکید داشتند تا نوعی از عرفان زدگی کاذب وارد فیلم شود و من معتقدم همین نگاه غلط زمینه ساز بروز ابتذال شده است.
اسعدیان در ادامه افزود: فضای موجود نیازمند بررسی همه جانبه بوده و این یک واقعیت است که ما به همه نوع فیلم احتیاج داریم. زمانی فیلم اکشن یکی از اصلی ترین ژانرهای سینمای ایران بود که طیف وسیعی از مخاطبان شهرستانی را جذب می کرد در آن زمان آنقدر این ژانر از سوی منتقدان و بعد سیاستگذاران مورد حمله قرار گرفت که تقریبا از بین رفت و به دنبال آن سینما نیز بخش قابل توجهی از تماشاگرانش را از دست داد و این مسئله در رابطه با ژانر کمدی نیز در حال تکرار است و اصولا افراط و تفریط در هر حوزه ای مشکلی را حل نخواهد کرد.
کارگردان "طلا و مس" تصریح کرد: تماشاگر نیازمند خوراک فرهنگی متفاوت است احتیاج مخاطب به یک سرگرمی 2 ساعته بدیهی است در نتیجه ما به عنوان سیاستگذار و تولید کننده باید این جنس از سینما را به سطح استاندارد خودش برسانیم. ساخت این نوع فیلم ها هزینه بر است، ورود بازیگران تلویزیون به سینمای کمدی سطح سلیقه مخاطبان را پایین آورده است اما این را هم باید در نظر داشته باشیم که ساخت کمدی سبک و ارزان قیمت، تماشاگر را پس از مدتی پس می زند و به همین علت است که تمام فیلم های به ظاهر طنزی که از عید امسال تا به امروز اکران شده، دچار شکست تجاری شده اند .
میهن دوست در ادامه افزود: آثار مبتذل تنها در بخش خصوصی سینما ساخته نمی شود و بارها شاهد تولید این دسته از آثار در بخشهای دولتی نیز بوده ایم اما زمانی که تصمیم به بررسی و نقد این موضوع می گیریم دیواری کوتاهتر از بخش خصوصی پیدا نمی کنیم. در دوره های مختلف سینمای ایران آثاری تولید شده است که نظر مخاطب عام را جلب کرده، اقتصاد سینما را مدنظر قرار داده و در زمره آثار سخیف نیز قرار نگرفته است.
کارگردان فیلم سینمایی "برخورد خیلی نزدیک" ادامه داد: در سال های اخیر تولید آثار سخیف بسیار افزایش یافته و متاسفانه این امر موجب افت سلیقه مردم شده است تا جایی که در شرایط کنونی حتی اگر امکانات یکسان و برابر برای اکران تمامی فیلم ها در ژانرهای مختلف فراهم شود باز هم فروش آثار سخیف از دیگر آثار بیشتر بوده و با استقبال مخاطبان مواجه می شود.
کمدی های سخیف در بحران اقتصادی تولید می شوند
حسن پور در ادامه گفت: همه این مسائل برمی گردد به بحران اقتصادی موجود در سینما زیرا این فیلم ها در بخش خصوصی تولید می شوند و تهیه کنندگان این بخش به منظور صرفه جویی در هزینه زمان فیلمبرداری را به حداقل می رسانند و طبیعی است که محصول این مدت زمان محدود یک اثر نازل خواهد بود.
کج سلیقگی ها نیز تخریب کننده است
اسعدیان افزود: اعمال نظرهای سلیقه ای نیز بسیار تخریب کننده است بطور مثال در جشنواره امسال، آقای سجادپور صراحتا اعلام کردند اگر محدودیت عمل نداشتم تمام جوایز را به "طلا و مس" اهدا می کردم و اتفاقا یکی دیگر از مسئولان ارشاد صراحتا گفت این فیلم توهین به روحانیت است پس می بینیم که این نوع نگاه های افراطی نیز عامل دیگر رواج این جریان در سینما است زیرا بسیاری از سیاستگذاران با نام سیاه نمایی اجازه رشد به سینمای اجتماعی نمی دهند چون هر فیلمسازی نگاه متفاوتی به سینمای اجتماعی دارد و به این دلیل که ممکن است اثری پایه های نظام را متزلزل کند به آن اجازه اکران و یا حضور در جشنواره های خارجی نمی دهند.
وی تاکید کرد: من به صراحت می گویم این فکر غلط است زیرا هیچ فیلمی در هیچ جای دنیا پایه های هیچ نظامی را متزلزل نکرده است اما از سوی دیگر وقتی اجازه حضور یک فیلم در جشنواره ای به روش های غیر قانونی صادر و ارسال می شود، آن طرفی ها هم تا جاییکه می توانند از این مسئله بهره برداری سیاسی می کنند .
کارگردان "شب آفتابی" تصریح کرد: در نتیجه تهیه کنندگان به سراغ فیلم های بی خطر که اتفاقا چندان هم بی خطر نیستند می روند و نتیجه تولد نوعی از سینما است که به آن ابتذال می گوییم .
وی افزود: یک تصور غلط وجود دارد و آن اینکه ما فکر می کنیم بازگشت سرمایه باید از طریق گیشه باشد اما در کشورهای دیگر بخش عمده ای از فروش فیلم از طریق فروش رایت فیلم به تلویزیون ، کتابخانه ها و موسسات ویدئویی تامین می شود اما در ایران تلویزیون که قواعد خودش را دارد، ترجیح می دهد به تولید تله فیلم بپردازد تا اینکه یک اثر سینمایی را خریداری کند و فروش کتابخانه ای هم که مرسوم نیست و تنها موسسسات ویدئویی هستند که مدت کوتاهی است که بطور فعال این بخش را حمایت می کند.
میهن دوست با اشاره به تاثیر بر خی ارگان های دولتی از جمله تلویزیون بر افت سلیقه مخاطب گفت: متاسفانه برخی از ارگان های دولتی از جمله تلویزیون با تولید آثار کم محتوا شرایط لازم برای گرایش مردم به سمت اینگونه فیلم ها را فراهم کرده و به نوعی مخاطب را به دیدن این دسته از آثار و برخی بازیگران این تولیدات عادت داده اند از این رو تماشاگر حتی در سینما هم به دنبال دیدن آثار بی محتوا و تعداد محدودی از بازیگران است.
این منتقد در ادامه افزود: نظام تولیدی سینما و تلویزیون ایران بیمار شده است و معتقدم تا زمانی که آثار فرهنگی و پرمحتوا تولید نکنیم، اندیشه های ما رشد نمی کند، فیلم سازان ما پیشرفتی در کارنامه هنری خود نخواهند داشت و سلیقه مخاطب هر روز نازل تر می شود.عنصر تجربه مخدوش شده است
حسن پور نیز با تاکید بر عدم وجود تجربه کافی در فیلمسازان امروز گفت: در زمان ما ورود به عرصه فیلمسازی بلند بسیار دشوار بود اما در حال حاضر جوانان به سرعت پس از ساخت یک یا دو اثر کوتاه به فیلمسازی بلند روی می آورند و بدلیل نداشتن تجربه کافی و اینکه توان ساخت یک اثر حرفه ای را ندارند به ساخت آثار ارزان و آسان می پردازند و این جریان از زمانی آغاز شد که مسئولان به هر فیلم کوتاهی بنام روشنفکری به صرف داشتن یک کوچه و انسانی در دور دست جایزه می دادند.
کارگردان "تعطیلات تابستانی" افزود: کار من قصه نویسی است و آثاری در حوزه طنز نیز ساخته ام که رویکرد چالشی و اجتماعی دارد و هیچگاه نمی توانم فیلم کمدی ارزان قیمت بسازم. اما بخشی از بدنه سینمای ایران این مسیر را بهترین راه برای ادامه بقاء در این سینما می دانند. از سوی دیگر شورای پروانه ساخت به بسیاری از آثار اجتماعی کژدارو مریض پروانه می دهد و شما به عنوان یک فیلمساز باید گاه تا یک سال در صف صدور پروانه ساخت منتظر باشید.
اسعدیان نیز در این زمینه افزود: در دوره ای مصوب شده تا فیلمسازان اول باید کار خود را با یک تهیه کننده حرفه ای آغاز می کردند و بالعکس. تا برآیند کار یک اثر حرفه ای باشد اما در مقطعی این مسئله رعایت نشد و همین امر سبب تولید انبوهی از آثار سخیف در سینمای ایران شد که تبعات آن تا به امروز نیز ادامه داشته است.
وی در ارتباط با بحث مطرح شده مبنی بر شروع ابتذال در سینمای ایران از آغاز دوره اصلاحات گفت: من با این عقیده مخالفم و معتقدم در این دوره هم فیلم های قابل توجه و بعضا فاخری در سینمای ایران تولید شد و حتی کسانیکه در حال حاضر به مروجین ابتذال شهره هستند بهترین فیلم هایشان را در آن دوره ساختند .
همچنین میهن دوست در پایان گفت: دولت و مسئولان فعلی امور سینمایی وظیفه خطیری بر گردن دارند و موظفند با بسترسازی مناسب و بررسی های کارشناسانه فضای لازم برای تغییر در شرایط کنونی را بوجود آورند. همچنین سینماگران و بطور کلی تمامی کسانی که در عرصه سینما فعالیت می کنند باید بکوشند در جهت استانداردسازی پیش روند و موجب تعالی و پیشرفت سینمای ایران را فراهم آورند.
نقل از خبرگزاري سينماي ايران
